Gemiddeld reizen werknemers binnen het mkb zo’n 25 km naar hun werk, blijkt uit ons onderzoek op basis van 1,2 miljoen verloningen via Loket. Daarin zijn een aantal opmerkelijke patronen te zien, die meer zeggen over de bereidheid van werknemers om te reizen voor een gunstiger salaris en (of) goedkopere woonlasten. De verschillen per regio en sector zijn groot.
In deze functies zijn werknemers het meest bereid om te reizen
Die 25 km is een gemiddelde. De mediaan, het punt waarop de helft meer en de helft minder reist, is slechts 12,6 km. De meeste werknemers wonen vrij dicht bij hun werk. Een kleinere groep reist 50, 80 of zelfs 100 kilometer en trekt het gemiddelde flink omhoog.
Sinds 2020 daalt de gemiddelde afstand met 4,6%. Hoewel uit de data niet direct af te leiden is waardoor, valt de timing samen met de opkomst van thuiswerken tijdens de pandemie. Bij één groep zien we het omgekeerde: ICT’ers. Hun woon-werkafstand steeg juist met 14,2%. Ze reizen nu gemiddeld 39 km, drie keer zo ver als horecapersoneel of mensen in agrarische beroepen (beide 13 km).
De vijf functiegroepen met de grootste afstand:
| Functie | Gemiddelde afstand | Mediaan |
| ICT’ers | 39 km | 24 km |
| Veiligheidswerkers | 37 km | 23 km |
| Bedrijfskundige functies | 36 km | 22 km |
| Wetenschappers en ingenieurs | 35 km | 23 km |
| Directeuren en managers | 33 km | 19 km |
De vijf functies met de kleinste afstand:
| Functie | Gemiddelde afstand | Mediaan |
| Agrarische beroepen | 13 km | 8 km |
| Horecapersoneel | 13 km | 6 km |
| Voedselverwerkers | 16 km | 10 km |
| Sport- en vitaliteitswerkers | 16 km | 7 km |
| Huishoudelijke hulpen en schoonmakers | 17 km | 8 km |
Wanneer loont het om te pendelen?
Eén op de vijf mkb-werknemers werkt in een andere provincie dan waar hij of zij woont. Die groep verdient gemiddeld 17,7% meer: €4.388 bruto per maand tegenover €3.728.
Dat verband zien we tot ongeveer 60 km, daarna houdt het op: wie 40 km reist, verdient meer dan wie 10 km reist. Maar wie 80 km reist, verdient niet meer dan wie 60 km reist. Slechts 10% van de werknemers blijkt daadwerkelijk verder te reizen dan die 60 km.
Kijken we specifiek naar de Randstad, dan valt op dat 11,4% van de werknemers daar van buiten de Randstad komt pendelen. Die groep verdient gemiddeld €4.481 per maand. Meer dan wie buiten de Randstad woont én werkt (€3.640), maar ook meer dan wie in de Randstad woont én werkt (€4.042). Ze hebben ook twee keer zo vaak een auto van de zaak.
Het pendelvoordeel gaat niet voor alle groepen gelijk op. Zo loopt het salarisverschil in het onderwijs op tot 24%. Bij verkopers en administratieve medewerkers ligt het verschil rond de 1%. Bij huishoudelijke hulpen is het verschil zelfs licht negatief.
Pendelaars zitten vaker in functies die beter betalen: sales, management en bedrijfskundige rollen. Maar het is niet alleen een functie-effect. Ook binnen dezelfde functie verdienen pendelaars meer, denk aan ICT’ers en bedrijfskundigen die bereid zijn om verder te reizen. Bij uitvoerend werk als horeca, schoonmaak en verkoop zien we dat verband niet terug.
Goedkoper wonen en werken op afstand
Om te onderzoeken of pendelaars ook profiteren van goedkopere woningprijzen, koppelden we onze data aan CBS-huizenprijzen per gemeente. Daaruit blijkt dat werknemers gemiddeld €5.400 goedkoper wonen dan in de gemeente waar hun werkgever zit. Hoe verder ze reizen, hoe groter dat verschil.
Ook hier verschilt het per functie. Werknemers in agrarische beroepen hebben het grootste woonvoordeel: €16.489. Een mogelijke verklaring is dat deze groep op het platteland woont waar huizen goedkoop zijn, terwijl hun werkgever in een grotere gemeente zit.
Directeuren en managers staan aan de andere kant met -€3.657. Zij wonen in gemeentes waar huizen duurder zijn dan waar ze werken. Hoewel uit de data niet exact af te leiden is waarom, laat het patroon zien dat kosten bij deze groep waarschijnlijk niet de belangrijkste factor zijn in de keuze van een woonplaats.
Wat betekent dit voor werkgevers?
De data laat zien dat werknemers in kennisfuncties bereid zijn om verder te reizen, en daar ook financieel voor beloond worden. Voor werkgevers die moeite hebben om lokaal de juiste mensen te vinden, is dat een relevant gegeven. Je vijver aan kandidaten is mogelijk groter dan je denkt, zeker als de functie zich leent voor deels thuiswerken.
Tegelijkertijd geldt dat niet voor elke functie. Bij uitvoerend werk als horeca, schoonmaak en verkoop zien we geen salarisverschil tussen pendelaars en lokale werknemers. Voor die functies werf je dichtbij.
En er zit een grens aan: voorbij 60 km houdt het verband tussen afstand en salaris op. Verder werven vraagt dus om meer dan alleen een hoger salaris, denk aan thuiswerkmogelijkheden of een reiskostenvergoeding die de afstand werkbaar maakt.
Over dit onderzoek
Dit artikel is gebaseerd op geanonimiseerde en opgeschoonde loondata die Van Spaendonck via Loket verwerkt voor duizenden mkb-werkgevers in Nederland. De analyse betreft het jaar 2025 en omvat 1,2 miljoen dienstverbanden.
De woon-werkafstand is berekend via Google Maps, van de postcode van de werknemer naar de postcode van de werkgever. De berekeningen zijn gemaakt op basis van de normale verkeersomstandigheden, files of wegwerkzaamheden zijn hierin niet meegenomen. Salariscijfers en functiecategorieën komen rechtstreeks uit de loonadministratie.
Voor de huizenprijsanalyse hebben we CBS-data (gemiddelde verkoopprijzen per gemeente) gekoppeld aan de woongemeente van de werknemer. De analyse dekt meer dan 95% van de gemeentes in onze dataset.
